Wstęp: Echa Rockowej Ballady i Filozofia Piękna
Piosenka „Piękno” zespołu Breakout, wydana w 1972 roku, to przykład lirycznej refleksji nad poszukiwaniem i odnajdywaniem piękna w otaczającym nas świecie. To utwór, który w prostych słowach i subtelnej melodii porusza uniwersalne tematy, takie jak samotność, bliskość, natura i odczuwanie piękna w różnych aspektach życia. Analiza ta ma na celu pogłębione zrozumienie przesłania piosenki, jej symboliki oraz kontekstu kulturowego, w którym powstała. Breakout, znany ze swojego blues-rockowego brzmienia, tutaj prezentuje nam swoje bardziej poetyckie oblicze, co czyni „Piękno” wyjątkowym utworem w ich dorobku.
Piękno W Naturze: Obserwacja i Samotność
Rozpoczynająca się od prostych pytań zwrotka, osadzona w kontekście samotności i obserwacji natury, wprowadza słuchacza w tematykę utworu: „gdy jestem sam i śpiewa ptak / czy to jest piękno? / czy gdy szumi las i jestem sam / czy to jest piękno?”. Ta sekwencja pytań jest kluczowa dla zrozumienia przesłania piosenki. Zespół konfrontuje słuchacza z podstawowym dylematem: czy piękno może istnieć w samotności, w obcowaniu z naturą? Użycie takich obrazów jak „śpiew ptaka” i „szum lasu” nawiązuje do klasycznego motywu piękna naturalnego, obecnego w wielu nurtach filozoficznych i artystycznych.
Środki stylistyczne:
- Powtórzenia: Występujące powtórzenia pytania „czy to jest piękno?” akcentują wątpliwość i poszukiwanie odpowiedzi. Tworzą one pewną formę mantry, która ma skłonić do głębszej refleksji.
- Kontrast: Zestawienie samotności z elementami natury wprowadza kontrast i sugeruje, że piękno może być obecne nawet wtedy, gdy człowiek jest sam ze swoimi myślami.
Psychologiczne Aspekty:
- Samotność: Piosenka porusza temat samotności, która może być zarówno pozytywnym, jak i negatywnym doświadczeniem. Obserwowanie natury w samotności pozwala na głębszy kontakt ze sobą i otoczeniem, a także na dostrzeżenie piękna, które umyka w codziennym biegu.
- Refleksja: Zadaie pytania „czy to jest piękno?” to wezwanie do refleksji nad tym, co naprawdę uważamy za piękne i wartościowe w życiu.
Miłość i Bliskość: Odnajdywanie Piękna z Drugą Osobą
Przejście do kolejnej zwrotki wprowadza nowy wymiar – miłość i obecność drugiej osoby: „czy piękno jest to gdy jego śpiewu słucham z tobą? / gdy słońca blask na twarzy twej / czy to jest piękno? / gdy noc rzuca cień na włosy twe / czy to jest piękno? / czy piękno jest to gdy włosy twoje ja całuję”. Tym razem piękno odnajdywane jest w relacji międzyludzkiej, w dzieleniu doświadczeń z bliską osobą. Słuchanie śpiewu ptaka razem, blask słońca na twarzy, nocny cień na włosach i pocałunki – to wszystko staje się źródłem piękna.
Środki stylistyczne:
- Metafora: „Słońca blask na twarzy twej” i „noc rzuca cień na włosy twe” to metafory, które wizualizują momenty bliskości i intymności, podkreślając piękno w prostych, codziennych sytuacjach.
- Enumeracja: Wymienianie konkretnych doświadczeń (słuchanie śpiewu, blask słońca, całowanie) tworzy listę elementów, które składają się na pojęcie piękna w kontekście miłości.
Psychologiczne Aspekty:
- Bliskość: Piosenka ukazuje, że dzielenie piękna z ukochaną osobą potęguje doznania i pozwala na głębsze odczuwanie emocji. Miłość jest tutaj postrzegana jako soczewka, która uwydatnia piękno otaczającego świata.
- Intymność: Odwoływanie się do fizycznej bliskości i dotyku (całowanie włosów) podkreśla wagę intymności w budowaniu i odczuwaniu piękna w związku.
Filozofia Piękna: Synteza Samotności i Miłości
Ostatnia zwrotka, stanowiąca kulminację utworu, wprowadza element syntezy i uniwersalności: „i w ciszy dnia i w burzy czas piękno odnajdziesz / gdy nie idziesz sam pod niebem swym piękno odnajdziesz / gdy nie idziesz sam zobaczysz piękno bo jest wszędzie wokół ciebie piękno jest”. Ta część piosenki podsumowuje i rozszerza dotychczasowe rozważania. Bez względu na okoliczności – w ciszy czy w burzy – piękno można odnaleźć, zarówno w samotności, jak i w obecności drugiej osoby.
Środki stylistyczne:
- Antyteza: „Cisza dnia i burza czas” wprowadza antytezę, pokazując, że piękno może być obecne w skrajnych emocjonalnych i życiowych sytuacjach.
- Powtórzenie: Powtórzenie frazy „gdy nie idziesz sam” podkreśla znaczenie relacji międzyludzkich w poszukiwaniu i odczuwaniu piękna. Dodatkowo „piękno jest” powtarzane na koniec, budując mocne przesłanie i pewność.
Psychologiczne Aspekty:
- Uniwersalizm: Piosenka zyskuje wymiar uniwersalny, sugerując, że piękno jest obecne w każdym aspekcie życia, niezależnie od okoliczności.
- Optymizm: Ostatnia zwrotka niesie ze sobą pozytywny przekaz, podkreślając, że piękno jest dostępne dla każdego, kto jest na nie otwarty, i potęguje je obecność bliskich.
Kontekst Historyczny i Kulturowy
W 1972 roku, kiedy utwór „Piękno” ujrzał światło dzienne, polska scena muzyczna była pełna artystów, którzy w swojej twórczości poruszali tematy społeczne, egzystencjalne i refleksyjne. Breakout, z ich blues-rockową estetyką, doskonale wpisali się w ten nurt. Piosenka „Piękno” wyróżnia się jednak na tle innych utworów zespołu swoim lirycznym i subtelnym charakterem.
Znaczenie społeczne:
- Kontestacja: Utwór w pewnym sensie kontestował ówczesną rzeczywistość, skupiając się na wartościach, które często były pomijane w oficjalnej kulturze.
- Poszukiwanie: Refleksja nad pięknem mogła być dla słuchaczy wezwaniem do głębszego poszukiwania sensu życia i wartości w trudnych czasach.
Wpływ na odbiorców:
- Poezja śpiewana: „Piękno” jest przykładem piosenki, która zbliża się do poezji śpiewanej, gdzie tekst jest najważniejszy i ma skłaniać do myślenia.
- Uniwersalność: Piosenka rezonuje z odbiorcami dzięki swojej uniwersalności i odwołaniu do ludzkich emocji, niezależnie od wieku czy doświadczeń.
Interpretacja i Symbolika
„Piękno” Breakout jest bogate w symbolikę. Ptak, szum lasu, słońce, noc, włosy – to wszystko ma swoje znaczenie i wpływa na odbiór utworu.
- Ptak: Ptak symbolizuje wolność i niezależność, a jego śpiew może odnosić się do radości i piękna natury.
- Las: Las, podobnie jak ptak, jest symbolem natury i spokoju. Reprezentuje miejsce, gdzie można odnaleźć ukojenie i kontakt z samym sobą.
- Słońce: Słońce symbolizuje radość, światło i energię. Jego blask na twarzy jest symbolem szczęścia i pozytywnych emocji.
- Noc: Noc, z drugiej strony, może reprezentować tajemnicę, refleksję i introspekcję. Cień na włosach symbolizuje głębię i piękno ukryte w prostych gestach.
Metafizyczne Aspekty:
- Piękno jako obecność: Piosenka sugeruje, że piękno nie jest tylko zjawiskiem zewnętrznym, ale również wewnętrzną zdolnością człowieka do dostrzegania i odczuwania piękna.
- Dialog: Od samego początku mamy w utworze do czynienia z formą dialogu, co sprawia, że słuchacz bierze czynny udział w procesie refleksji nad tematem.
Techniki i Styl Muzyczny
Styl muzyczny „Piękno” to połączenie elementów blues-rocka z liryczną balladą. Delikatna melodia i prosta aranżacja muzyczna pozwalają na skupienie się na tekście i jego przesłaniu.
Aranżacja:
- Minimalizm: Minimalistyczna aranżacja muzyczna, oparta na gitarze akustycznej i delikatnym wokalu, podkreśla liryczny charakter piosenki.
- Harmonia: Użycie prostych, ale wzruszających harmonii muzycznych potęguje emocjonalny wydźwięk utworu.
Wokal:
- Intymność: Wokal w „Piękno” charakteryzuje się intymnością i subtelnością, co sprawia, że piosenka brzmi jak osobista refleksja.
- Emocjonalność: Wokalista przekazuje emocje w sposób prosty i bezpośredni, co ułatwia słuchaczowi identyfikację z tekstem.
„Piękno” a Filozofia
Interpretując piosenkę „Piękno”, warto odwołać się do różnych filozoficznych nurtów i teorii estetycznych. Piosenka może być rozumiana przez pryzmat:
- Filozofia egzystencjalizmu: w poszukiwaniu sensu i piękna w życiu. Akcentuje się tu rolę jednostki i jej subiektywnych doświadczeń.
- Teoria piękna w naturze: gdzie piękno jest odnajdywane w świecie przyrody, tak jak sugeruje początkowa strofa.
- Humanizm: gdzie piękno jest związane z relacjami międzyludzkimi i doświadczaniem miłości i bliskości.
Elementy estetyczne:
- Subtelność: Utwór celebruje subtelność i piękno ukryte w codziennych sytuacjach i prostych emocjach, które wymykają się materializmowi.
- Prostota: Brak komplikacji i oszczędność środków wyrazu czyni piosenkę dostępną dla szerokiego grona odbiorców i skupia uwagę na przesłaniu.
Wnioski: Ponadczasowe Przesłanie „Piękna”
„Piękno” Breakout to utwór, który mimo upływu lat wciąż zachowuje swoją aktualność i głębię. Piosenka w prosty, a zarazem poruszający sposób ukazuje, że piękno jest obecne w otaczającym nas świecie i w relacjach z innymi ludźmi. Poprzez zestawienie samotności, miłości, natury i codziennych sytuacji, Breakout zaprasza słuchaczy do refleksji nad tym, co naprawdę ważne.
Podsumowanie:
- „Piękno” jest hymnem na cześć subtelności i piękna odnalezionego w codzienności.
- Piosenka udowadnia, że piękno jest w zasięgu każdego, kto jest otwarty na jego odbiór.
- Utwór promuje uniwersalne wartości, takie jak miłość, bliskość i radość z obecności natury.
W ostatecznym rozrachunku, „Piękno” to piosenka, która przypomina nam, że warto zatrzymać się na chwilę i dostrzec piękno, które nas otacza, a które zbyt często umyka naszej uwadze.
Tekst utworu
gdy jestem sam i śpiewa ptak
czy to jest piękno?
czy gdy szumi las i jestem sam
czy to jest piękno?
czy piękno jest to gdy jego śpiewu słucham z tobą?
gdy słońca blask na twarzy twej
czy to jest piękno?
gdy noc rzuca cień na włosy twe
czy to jest piękno?
czy piękno jest to gdy włosy twoje ja całuję
i w ciszy dnia i w burzy czas piękno odnajdziesz
gdy nie idziesz sam pod niebem swym piękno odnajdziesz
gdy nie idziesz sam zobaczysz piękno bo jest wszędzie wokół ciebie piękno jest.
Informacje o utworze
Tekst: Bogdan Loebl, Marek Gaszyński
Muzyka: Tadeusz Nalepa
Rok wydania: 1970
Wykonanie oryginalne: Breakout
Płyty: 70a (LP, 1970), Breakout 69/70 (CD, 1996), Breakout – Breakout III – 70a / Blackout – Single (CD, 2000), Antologia Polskiego Bluesa cz.2 (5 x CD, składanka, 2009).
